अध्येता एवं लेखक: इतिहास, संस्कृति, पुरातत्त्व, पर्यटन तथा बौद्ध अध्ययन
Despite the fact that Lumbini is the sacred nativity site of the Buddha and is a pilgrimage destination for Buddhists and others from all over the world, the place has not been developed as expected. The reason is the politicization and corruption in the Lumbini Development Trust (LDT) over the past decades. Now that Buddhist…
Last month, over 75,000 Nepalis gathered at Tundikhel of Kathmandu to recite a few verses of the Dhammapada – a collection of the Buddha’s teachings. Prime Minister KP Oli and some Buddhist monks were also there, reciting the Dhammapada in between racy songs and loud slogans of ‘Buddha was born in Nepal’. The event was…
लेखक बसन्त महर्जनद्वारा लिखित पुस्तक ‘बुद्ध विमर्श’ प्रकाशित भएको छ । लेखक महर्जन बुद्ध र बौद्ध धर्म–दर्शनसम्बन्धी अध्ययन–अनुसन्धान र लेखन कार्यमा सक्रिय छन् । महर्जनको यो एघारौं बौद्ध पुस्तक हो ।
विश्व सम्पदाका रूपमा सूचीकृत लुम्बिनीबारे विभिन्न समयमा विभिन्न अन्वेषकहरूद्वारा अध्ययन तथा उत्खननहरू भएका छन् तर तिनीहरूको लिखित अभिलेखाङ्कन सर्वसाधारणका लागि सुलभ हुन सकेको थिएन । यस पुस्तकबाट सो अभाव धेरै हदसम्म पूर्ति हुने देखिन्छ ।
लुम्बिनीका बारेमा टुक्रे वस्तादको रूपमा धेरै लेखिए, छापिए तर एकमुष्ट सबै क्षेत्र समेटेर नेपालीमा लेखिएको पहिलो पुस्तक यही ‘लुम्बिनीः ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक अध्ययन’ भएको छ र राष्ट्रभाषा भनिने नेपालीमा खड्किराखेको एउटा अभावको पूर्ति यसबाट भएको छ ।
Basanta Maharjan, a free-lance journalist, tries to unveil the importance and glory of this holiest of holy sites for Buddhists as well as historically-inclined readers, in his book Lumbini — A Historical and Archeological Study.
गीतको गाम्भीर्यतामा डुबुल्कि मार्दै यसलाई बौद्ध दर्शनसँग जोड्नेहरू पनि पाइन्छ । तर गीतलाई बौद्ध दर्शनसँग जोड्ने हो भने गीतको यो पङतीले पल्टा खान्छ । बौैद्ध सन्दर्भमा फूलको आँखामा फूल नभएर काँडा देख्छ ।
नेपालमा दैनिक प्रयोजनका लागि कुन संवत् उपयुक्त होला ? यस प्रश्नको उत्तरमा नेपालसंवत् र विक्रमसंवत्का पक्षधरबीच लामो समयदेखि विवाद चल्दै आएको छ । कुनै पनि संवत्को प्रयोगका लागि भनेर यति लामो विवाद चलेको सम्भवतः संसारमा कहीँ पनि पाइँदैन । यस विवादका सम्बन्धमा हजारौँ लेखरचना र दर्जनौँ पुस्तक प्रकाशित छन् । नेपालसंवत्को पुनस्र्थापनाका लागि आन्दोलन नै…
‘ट्रूथ इज अ पथलेस ल्याण्ड’ (Truth Is Pathless Land) अर्थात् सत्यसम्म पुग्ने बाटो छैन । सत्यसम्म पुग्ने भनिएका विभिन्न नाउँका बाटोहरूलाई एउटा नकारात्मक जवाफ हो, यो स्टेटमेन्ट । यही स्टेटमेन्टका कारण आध्यात्मिक बजारका खुँखार व्यापारीहरुले भन्न थाले- जे. कृष्णमूर्ति भन्ने त एउटा खतरनाक मान्छे हो । जे. कृष्णमूर्ति ! उनी एउटा हलचल हुन्, खलबल हुन्…
नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्य र गणतन्त्रको घोषणासँगै ‘नयाँ नेपाल’ निर्माणको प्रसंग उठेको छ । राजतन्त्रको अन्त्य र गणतन्त्रको स्थापनाका लागि वषौर्ंैअघिदेखि संघर्ष गरिरहेका जनताको चाहना स्वयंमा नयाँ नेपालको स्थापना हो । सैद्धान्तिक रूपमा नयाँ नेपालको स्थापना भए पनि व्यावहारिक रूपमा यसले मूर्तरूप लिन सकिरहेको छैन । अतः त्यस्ता थुप्रै मुद्दामाथि छलफल गर्नुपर्छ, जसले नयाँ नेपाललाई मूर्तरूप…
प्रमुख प्रशासनिक केन्द्रसिंहदरबारअगाडि पृथ्वीनारायणशाहको सालिक अझै पनि ठडिएको छ ।पहिले खाकी रंगमा रहेको सोसालिकलाई हालै रंगाएर झिल्केबनाइएको छ । सो सालिकलाई केगर्ने भन्ने विषयमा विवाद नैरहेको छ । यस्ता विवादकै बीचसम्बन्धित निकायले मध्यमार्गअपनाउन खोजेको देखिन्छइनामेलबाट झिल्के बनाएर, ताकिसालिक आक्रमणको तारो नबनोस् ।सालिकहरूले इतिहास बोल्छन् ।मल्ल राजाहरूका सालिकसुरक्षित छन् । राणाशासककासालिक पनि सुरक्षित नै छन् ।शाहवंशीय…
‘बौद्ध’ शब्द नामवाचक नभएर विशेषण हो। यसले ‘बुद्धसम्बन्धी’ भन्ने अर्थ दिन्छ। तर किन हो, काठमाडौंस्थित इतिहासप्रसिद्ध चैत्यको नाम ‘बौद्धस्तूप’ भनेर चलाइएको छ। स्थानीय नेपाल भाषाको खास्तिचैत्यलाई ओझ्ेलमा पारेर आजभोलि ‘बौद्धस्तूप’ र सो अवस्थित क्षेत्रलाई पनि बौद्ध भन्ने गरिएको छ। ‘स्तूप’ भन्नु नै ‘बौद्ध वास्तुकला’ हो र तिनका छुट्टाछुट्टै नाम हुन्छन् भनेर बुझने हो भने ‘बौद्धस्तूप’…
Lumbini, the birthplace of Gautam Buddha (563–483 BC), and his hometown, Kapilvastu, are described in various historical sources, including Buddhist texts. Historical and archaeological evidences confirm that the location of both of these sites is currently within the territory of Nepal. Lumbini, which is also listed on the UNESCO World Heritage Site, is located 300km…
छगू इलय् किपुलिइ नगर मण्डप श्रीकीर्ति विहारय् भिक्षु सुदर्शन महास्थविरयात नापलाः वइपिसं प्रायः खनाच्वनी– भन्ते व जि जाना छगू सफू च्वयाच्वनेगु । वास्तविय् उगु सफू सहलेखन मखुसे भन्ते याकःचायागु खः । भन्तेनं धया हयाबिज्याइ, उकियात जिं लिपिबद्ध याना यनेगु खः । जीवनय् आपालं च्वया बिज्याये धुंकूम्ह भन्ते जीवनया अन्त अन्त पाखे थःगु हे ल्हातं च्वयेत…
नेपालभाषा पत्रकारिता ख्यलय् छगू हे नामं निथासं व्यागलं ब्यागलं पत्रिका पिदंगु घटना नं दु । सन्दर्भ खः, २०५२ साल पाखेया ‘विश्वभूमि’ न्हिपौ । थ्व न्हिपौंया छम्ह प्रमुख विक्रेता जुयाच्वंम्ह खः, नातिबज्र । तर निथासं पत्रिका पिदनेवं मीगु बन्द याना बिल । उखे न्हापालिपा नेपालभाषाया पत्रिका धैगु हे मी मखुपिसं असं दबुलिइ च्वनाः ‘ल हेर्नुस्, एउटै…
मेराे बाल्यकालकाे एउटा संस्मरण मधुपर्क मासिकमा प्रकाशित छ । गाेरखापत्र संस्थानबाट प्रकाशन हुने याे मासिक नेपालकाे एक प्रतिष्ठिक साहित्यिक पत्रिका हाे ।
अलिकति तल गएर हेर्छु । बाटो धेरै अप्ठेरो रहेछ । बल्लबल्ल अलि तल पुग्छु । यो बाटो नै होइनजस्तो पनि लाग्यो, अर्को बाटो पनि देख्दिनँ । यस्तैमा कोही एक जना तलबाट माथि उक्लिरहेको भेटाउँछु । बाटो यही रहेछ । जामाचो जानकै लागि, मेलाकै लागि भनेर माथि उक्लिरहेको । सोध्छु, ‘‘बाटो यस्तै अप्ठेरो हो ?’’
आदिवासी जनजाति समुदायसम्वद्ध पत्रकारहरुतय्गु राष्ट्रिय संगठन अनिज (थौंकन्हे फोनिज) या गुगुं छगू ज्याझ्वलय् सहभागीपिनिगु दथुइ व्यागलं व्यागलं पुचः नीस्वनाः नां छुइ माःबले महत्वपूर्ण व्यक्तिपिनिगु नामं पुचःया नां छुइगु जुल । उगु इलय् छगू नां प्रस्ताव यानागु खः– धर्मादित्य धर्माचार्य (ई.सं. १९०२–१९६३) । थ्व नां न्यनाः अन उपस्थित आपाःस्यां जिज्ञासा प्वंकल । आदिवासी जनजाति समुदायसम्वद्ध पत्रकारतय्गु…
नेपालभाषाया साहित्य ख्यलय् बाखं दबू धैगु छगू पुचः दु, नेपालभाषाया बाखं साहित्यया विकास यायेत धकाः नीस्वना तःगु । थी थी थासय् चाःहिलाः बाखं कनेगु व ब्वनेगु नं याः । थ्व हे झ्वलय् पोखराय् नं थ्यन । पोखराय् जूगु ज्याझ्वलय् जि नं थ्यंगु खः (२०११) । थबलय् बाखं बाहेक नं मेमेगु यक्वं खँ जुल उकिमध्ये बाखं…
छुं दँ न्ह्यः नेपालीभाषाया सारथी कमल दीक्षितया थाय् नाप लाः वनेगु ज्या जुल । खँयाखँय् त्रिपिटकया ‘मज्झिमनिकाय’या नेपाली अनुवाद सम्बन्धी खँ पिदन । नापलाः वनेगु ज्या, उगु ग्रन्थ विमोचनया छुँ दिं न्ह्यः जक खः । ग्रन्थया अनुवादक भाजु दुण्डबहादुर बज्राचार्य खः । भाजु दीक्षित मज्झिमनिकाय’या खँ पिदनेवं आकाझाकां तस्सकं उत्साहित जुयादिल अले धाल, ‘‘‘मज्झिमनिकाय’ थें…