कीर्तिपुर-बस्तीमा राजाहरूले पाइला टेकेका छैनन् । प्रधानमन्त्रीहरू पनि विरलै पुग्छन् । विकासमा पछि परेको कीर्तिपुर प्रस्तावित नयाँ चक्रपथको नक्सामा पनि बाहिरै परेको छ । राजधानीको टुँडिखेल वरपर द्वन्द्व चर्किरहदा कर्फ्र्यु चाहिँ शान्त कीर्तिपुरमा लाग्छ । आखिर किन ? ► राजधानीको चक्रपथभित्रको क्षेत्रलाई ‘दङ्गाग्रस्त क्षेत्र’ घोषणा गरेकै दिन (२६ चैत्र, २०६०) कीर्तिपुरमा कर्फ्र्यु लगाइयो, राति ११…
Author: बसन्त महर्जन
बुद्धदेखि डराएका मान्छेहरु
कति डराएका हुन् / यी मान्छेहरु / बुद्धदेखि ।
बुद्धहरू र बौद्ध धर्म–दर्शन
केहीअघि लुम्बिनी र कपिलवस्तुमा पुगेको थिएँ, एउटा टेलिभिजन कार्यक्रमका लागि स्थलगत अन्तर्वार्ता दिन। सामान्यतः यी ठाउँ गौतम बुद्ध (इ.पू. ५६३–४८३) सँग सम्बन्धित मानिन्छन्। यी बुद्धबाहेक अन्य दुई क्रकुच्छन्द बुद्ध र कनकमुनि बुद्धसँग पनि सम्बन्धित छन्। तीन बुद्धको जन्म तथा विचरण स्थल भनेर चिनाउनु पनि टेलिभिजन कार्यक्रमको उद्देश्य थियो। त्यस कार्यक्रम प्रसारणपछि ‘कपिलवस्तु अन्य दुई बुद्धसँग…
‘स्वर्णयुग’को चिरफार
इतिहासको मूल्यांकन वस्तुगत ढंगले हुनुपर्छ । इतिहासलाई इतिहासको रूपमा नलिएर भावुकता, आत्मगौरव वा आस्थाका आधारमा लिइँदा त्यसमा धेरै कुरा थप्ने तथा लुकाउने काम हुन पुग्छ र परिणामतः इतिहास भने पनि फगतः स्वैरकल्पनाको लोकप्रिय एउटा कथा बन्न पुग्छ । यस्तो अवस्थामा इतिहास अध्ययनका महत्वपूर्ण पाटाहरू छु्ट्ने र गलत व्याख्या हुन पुग्ने खतरा अत्यधिक हुन्छ । यस सन्दर्भमा अनेकौँ लेखरचना…
Buddha’s birthday in his birthplace
Even as the pandemic ravages Nepal, archaeologists unearth new secrets of Prince Siddhartha’s kingdom
Of monks and Maoists
Everyone has an alter ego, and is subconsciously guided by his/her imaginary self. It seems that Maoist leader Pushpa Kamal Dahal is living with a persona who is sharp and dynamic. For him, other seasoned communist leaders like Mohan Bikram Singh, Mohan Baidya and Narayan Man Bijukechhe are not as smart. To articulate what his…
Lumbini woes
Despite the fact that Lumbini is the sacred nativity site of the Buddha and is a pilgrimage destination for Buddhists and others from all over the world, the place has not been developed as expected. The reason is the politicization and corruption in the Lumbini Development Trust (LDT) over the past decades. Now that Buddhist…
Buddha in suburbia
Last month, over 75,000 Nepalis gathered at Tundikhel of Kathmandu to recite a few verses of the Dhammapada – a collection of the Buddha’s teachings. Prime Minister KP Oli and some Buddhist monks were also there, reciting the Dhammapada in between racy songs and loud slogans of ‘Buddha was born in Nepal’. The event was…
दलाई लामा एक सम्प्रदाय विशेषको जिम्मेवार व्यक्ति मात्र हुन्, बुद्ध अथवा सर्वज्ञ होइनन्
आफूसँग बनिबनाउ जवाफ हुँदाहुँदै फेरि दलाई लामासँग उही प्रश्न गर्न जानु नै गल्ती थियो किनभने यो भनेको ‘एग्रीकल्चर’ क्षेत्रको मान्छेसँग ‘कल्चर’ सम्बन्धी प्रश्न गर्न गएजस्तै हो । अर्काे कुरा, दलाई लामा एक सम्प्रदाय विशेषको जिम्मेवार व्यक्ति मात्र हुन्, बुद्ध अथवा सर्वज्ञ होइनन् ।
फूलको आँखामा काँडाको संसार
गीतको गाम्भीर्यतामा डुबुल्कि मार्दै यसलाई बौद्ध दर्शनसँग जोड्नेहरू पनि पाइन्छ । तर गीतलाई बौद्ध दर्शनसँग जोड्ने हो भने गीतको यो पङतीले पल्टा खान्छ । बौैद्ध सन्दर्भमा फूलको आँखामा फूल नभएर काँडा देख्छ ।
बौद्ध होइन खास्तिचैत्य
‘बौद्ध’ शब्द नामवाचक नभएर विशेषण हो। यसले ‘बुद्धसम्बन्धी’ भन्ने अर्थ दिन्छ। तर किन हो, काठमाडौंस्थित इतिहासप्रसिद्ध चैत्यको नाम ‘बौद्धस्तूप’ भनेर चलाइएको छ। स्थानीय नेपाल भाषाको खास्तिचैत्यलाई ओझ्ेलमा पारेर आजभोलि ‘बौद्धस्तूप’ र सो अवस्थित क्षेत्रलाई पनि बौद्ध भन्ने गरिएको छ। ‘स्तूप’ भन्नु नै ‘बौद्ध वास्तुकला’ हो र तिनका छुट्टाछुट्टै नाम हुन्छन् भनेर बुझने हो भने ‘बौद्धस्तूप’…
Lumbini And Kapilvastu: Archaeological Discussion
Lumbini, the birthplace of Gautam Buddha (563–483 BC), and his hometown, Kapilvastu, are described in various historical sources, including Buddhist texts. Historical and archaeological evidences confirm that the location of both of these sites is currently within the territory of Nepal. Lumbini, which is also listed on the UNESCO World Heritage Site, is located 300km…
शून्य
तिमी र म
म यात्री, आफ्नै गन्तव्य भएको
.
बाढी आउँदा
(कविता)
UN cultural agency decides against placing Lumbini, Buddha’s birthplace in Nepal, on endangered list
Basanta Maharjan, a Nepalese expert on the site and Buddhism, said Nepal has “totally ignored” UNESCO’s past suggestions and warnings.
“Now Nepal has one last chance to make the right amends,” he said after the decision was announced.
“Lumbini is important not just for Nepal or for Buddhists but for the world and there needs to be immediate improvements made to Lumbini by the Nepalese authorities,” he added.
सुदर्शन भन्तेया अन्तिम सफू
छगू इलय् किपुलिइ नगर मण्डप श्रीकीर्ति विहारय् भिक्षु सुदर्शन महास्थविरयात नापलाः वइपिसं प्रायः खनाच्वनी– भन्ते व जि जाना छगू सफू च्वयाच्वनेगु । वास्तविय् उगु सफू सहलेखन मखुसे भन्ते याकःचायागु खः । भन्तेनं धया हयाबिज्याइ, उकियात जिं लिपिबद्ध याना यनेगु खः । जीवनय् आपालं च्वया बिज्याये धुंकूम्ह भन्ते जीवनया अन्त अन्त पाखे थःगु हे ल्हातं च्वयेत…
व्यापार याये मसःम्ह नातिबज्र
नेपालभाषा पत्रकारिता ख्यलय् छगू हे नामं निथासं व्यागलं ब्यागलं पत्रिका पिदंगु घटना नं दु । सन्दर्भ खः, २०५२ साल पाखेया ‘विश्वभूमि’ न्हिपौ । थ्व न्हिपौंया छम्ह प्रमुख विक्रेता जुयाच्वंम्ह खः, नातिबज्र । तर निथासं पत्रिका पिदनेवं मीगु बन्द याना बिल । उखे न्हापालिपा नेपालभाषाया पत्रिका धैगु हे मी मखुपिसं असं दबुलिइ च्वनाः ‘ल हेर्नुस्, एउटै…
एक गिलास दूध
मेराे बाल्यकालकाे एउटा संस्मरण मधुपर्क मासिकमा प्रकाशित छ । गाेरखापत्र संस्थानबाट प्रकाशन हुने याे मासिक नेपालकाे एक प्रतिष्ठिक साहित्यिक पत्रिका हाे ।
हिडेको बाटो बिर्सेपछि
अलिकति तल गएर हेर्छु । बाटो धेरै अप्ठेरो रहेछ । बल्लबल्ल अलि तल पुग्छु । यो बाटो नै होइनजस्तो पनि लाग्यो, अर्को बाटो पनि देख्दिनँ । यस्तैमा कोही एक जना तलबाट माथि उक्लिरहेको भेटाउँछु । बाटो यही रहेछ । जामाचो जानकै लागि, मेलाकै लागि भनेर माथि उक्लिरहेको । सोध्छु, ‘‘बाटो यस्तै अप्ठेरो हो ?’’