अध्येता एवं लेखक: इतिहास, संस्कृति, पुरातत्त्व, पर्यटन तथा बौद्ध अध्ययन
The mothers of Pokhara have proved that mothers can actively play an influential and effective role in society. The ‘credit’ or respect that mothers command in society has become a legend of sorts in Pokhara. Town dwellers here may not abide by the orders or decisions of ward chairmen or members in many a situation,…
लुम्बिनीका सम्बन्धमा कुनै पनि प्रशंंगमा मेरो मानसपटलमा स्मरण हुने व्यक्तित्व हुनुहुन्छ, भिक्षु सुदर्शन महास्थविर । उहाँको एउटा इच्छा थियो, पुरातत्त्वका सम्बन्धमा मबाट औपचारिक शिक्षा हासिल गरोस् र लुम्बिनीको पुरातत्त्वका सम्बन्धमा अझ गहिरिएर अध्ययन गरोस् । औपचारिक शिक्षाप्राप्ती, लुम्बिनीसम्बन्धी अध्ययन र पुस्तक लेखन कार्य सम्पन्न गरेर अहिले “लुम्बिनी : ऐतिहासिक तथा पुरातात्त्विक अध्ययन” प्रकाशनमा पनि ल्याएको…
नेपाली भाषामा लुम्बिनीसम्बन्धी यति गहिरिएर लेखिएको पुस्तक आजसम्म प्रकाशनमा आएको छैन । देशका कतिपय श्रद्धालु, विद्यार्थी जनसाधारण जो कसैले पनि यदि अङ्ग्रेजी जान्दैनन् भने लुम्बिनीका बारेमा गहन अध्ययनबाट बञ्चित हुनु परिरहेको थियो । यस कमीलाई लेखकले पूरा गरिदिएका छन् ।
Tree fossils, which are said to be about 200 to 300 million years old, have been found at Bhainse village of Kaski district, Nepal. A team of archaeologist led by Chief Archaeologist of the Department of Archaeology (DOA), Sukra Sagar Shrestha, had adventitiously found the fossils of a tree belonging to the Paleolithic age. In…
“Truth Is a Pathless Land” means there is no path to truth. This statement is a negative response to the various so-called paths that claim to lead to truth.
In society, a woman is considered a widow after her husband’s death, and her remaining life is expected to be lived according to certain rigid social norms. The concept of widowhood has been seen to disproportionately burden Hindu women. However, even within Hinduism, there is a belief in the Newar community that women never become…
The monthly cycle of menstruation among girls has become an impediment to their pursuit of education in far-western Nepal. For, during periods, school girls are forced to stay at home and not attend school. Laxmi Joshi, who is engaged in community development under Nepal Red Cross Society’s Jogbudha subdivision in Dadeldhura district, some 800 kilometers…
समाजमा श्रीमानको मुत्युपछि महिला विधवा हुन्छे र बाँकी जीवन आफ्नै सामाजिक मान्यताअनुसार बेग्लै प्रकारले बिताउनु पर्छ । विधवाको अवधारणाले हिन्दू महिलाहरु बढी प्रताडीत भएको मानिन्छ तर हिन्दू नै भए पनि नेवार महिला कहिल्यै पनि विधवा हुँदैनन्, जीवन पर्यन्त सौभाग्यवती नै हुन्छन् भन्ने मान्यता पनि रहेको पाइन्छ, त्यो पनि हिन्दू मूल्य र मान्यताकै धरातलमा । आफ्नो…
वर्तमान हेरेर इतिहास निर्धारण गर्ने लालसाले त इतिहास अध्ययनलाई राजनीति मात्र बनाउँछ। आफ्नो इतिहासको अध्ययन–लेखन आफैं गर्दा सही तथ्य आउँछ भन्ने आग्रहले आफू वरिपरिको स्रोतमा मात्र सीमित पार्ने खतरा हुन्छ। त्यस्तो अध्ययन–लेखनमा परिपक्वता नआउने पुष्टि मार्टिन चौतारीले आयोजना गरेको मध्यकालीन मीमांसाबाट भयो। मध्यकालीन नेपालको इतिहासमाथि केही अघि गरिएको मीमांसामा मैथिल, तामाङ, लिम्बू, खस साम्राज्य, काठमाडौं…
बसन्त महर्जनले हालै एकसाथ दुईवटा कृति बजारमा ल्याएका छन्। ती दुवै गौतम बुद्धको जीवन र बौद्ध दर्शनसँग सम्बन्धित छन्।
नेपालको इतिहासमा सर्वाधिक अभिसप्त राजा, पृथ्वीनारायण शाह । प्रशंसकबाट दैवीकरण र प्रत्युत्तरमा दानवीकरण हुनुले पृथ्वीनारायण शाहको सही मूल्याङ्कन हुँदैन । इतिहासको एक चरित्रलाई इतिहासको एक अध्यायको रूपमा बुझ्न नसक्नु दृष्टिदोष हो भने यही दोषले उनी अभिसप्त हुन पुगे । पृथ्वीनारायण शाह नहुँदो हो, नेपाल र नेपाली नै नहुने अभिव्यक्ति इतिहाससम्मत होइन । उनीभन्दा दुई हजार…
वंगु च्यादँ झिदँया दुने साहित्यिक सफूत म्हो हे जक ब्वना । थःगु अध्ययन अनुसन्धानलिसे सम्बन्धित काव्यकृति व आख्यान ब्वनागु खः । अथे धैगु इतिहास, संस्कृति, धर्म, दर्शन, समाजलिसे सम्बन्धित जुल । थुपिं बाहेक मेगु साहित्यिक कृति ब्वँ हे मब्वनागु ला मखु तर क्वचायेक ब्वनागु आपाः मदु । मथुरा साय्मिया न्हू पिदंगु उपन्यास ‘राप’ धाःसा क्वचायेक…
नेपालभाषाया साहित्य ख्यलं समसामयिक कृति म्हो हे जक बियाच्वंगु दु । थौंकन्हे जक सिर्जना जूगु आख्यान खःसां वर्णनया परिवेश थनिं स्वीदँ पीदँ न्ह्यःयागु जुयाच्वनी । अजूचायापुगु खँ ला छु धाये स्वयं च्वमि उगु परिवेशय् ब्वलंगु खइमखु ।
लेखक भिक्टर प्रधानले विडुडव र कपिलवस्तुको पतनलाई ऐतिहासिक उपन्यास भनेका छन्। यसलाई औपन्यासिकताको कसीमा राखेर पनि विमर्श गर्न सकिन्छ, त्यो बेग्लै विषय हो। भिक्टर प्रधान लिखित विडुडव र कपिलवस्तुको पतन पढ्दै गर्दा मायादेवी, प्रजापति गौतमी र यशोधरालाई सम्झँदै थिएँ। यी तीन पात्रको पुस्तकसँग खासै सम्बन्ध नभए पनि उनीहरूलाई महिला आयोगले २०६९ सालमा प्रकाशन गरेको प्रथम तथा…
केहीअघि लुम्बिनी र कपिलवस्तुमा पुगेको थिएँ, एउटा टेलिभिजन कार्यक्रमका लागि स्थलगत अन्तर्वार्ता दिन। सामान्यतः यी ठाउँ गौतम बुद्ध (इ.पू. ५६३–४८३) सँग सम्बन्धित मानिन्छन्। यी बुद्धबाहेक अन्य दुई क्रकुच्छन्द बुद्ध र कनकमुनि बुद्धसँग पनि सम्बन्धित छन्। तीन बुद्धको जन्म तथा विचरण स्थल भनेर चिनाउनु पनि टेलिभिजन कार्यक्रमको उद्देश्य थियो। त्यस कार्यक्रम प्रसारणपछि ‘कपिलवस्तु अन्य दुई बुद्धसँग…
इतिहासको मूल्यांकन वस्तुगत ढंगले हुनुपर्छ । इतिहासलाई इतिहासको रूपमा नलिएर भावुकता, आत्मगौरव वा आस्थाका आधारमा लिइँदा त्यसमा धेरै कुरा थप्ने तथा लुकाउने काम हुन पुग्छ र परिणामतः इतिहास भने पनि फगतः स्वैरकल्पनाको लोकप्रिय एउटा कथा बन्न पुग्छ । यस्तो अवस्थामा इतिहास अध्ययनका महत्वपूर्ण पाटाहरू छु्ट्ने र गलत व्याख्या हुन पुग्ने खतरा अत्यधिक हुन्छ । यस सन्दर्भमा अनेकौँ लेखरचना…
Everyone has an alter ego, and is subconsciously guided by his/her imaginary self. It seems that Maoist leader Pushpa Kamal Dahal is living with a persona who is sharp and dynamic. For him, other seasoned communist leaders like Mohan Bikram Singh, Mohan Baidya and Narayan Man Bijukechhe are not as smart. To articulate what his…
Despite the fact that Lumbini is the sacred nativity site of the Buddha and is a pilgrimage destination for Buddhists and others from all over the world, the place has not been developed as expected. The reason is the politicization and corruption in the Lumbini Development Trust (LDT) over the past decades. Now that Buddhist…