अध्येता एवं लेखक: इतिहास, संस्कृति, पुरातत्त्व, पर्यटन तथा बौद्ध अध्ययन
‘बौद्ध’ शब्द नामवाचक नभएर विशेषण हो। यसले ‘बुद्धसम्बन्धी’ भन्ने अर्थ दिन्छ। तर किन हो, काठमाडौंस्थित इतिहासप्रसिद्ध चैत्यको नाम ‘बौद्धस्तूप’ भनेर चलाइएको छ। स्थानीय नेपाल भाषाको खास्तिचैत्यलाई ओझ्ेलमा पारेर आजभोलि ‘बौद्धस्तूप’ र सो अवस्थित क्षेत्रलाई पनि बौद्ध भन्ने गरिएको छ। ‘स्तूप’ भन्नु नै ‘बौद्ध वास्तुकला’ हो र तिनका छुट्टाछुट्टै नाम हुन्छन् भनेर बुझने हो भने ‘बौद्धस्तूप’…
Lumbini, the birthplace of Gautam Buddha (563–483 BC), and his hometown, Kapilvastu, are described in various historical sources, including Buddhist texts. Historical and archaeological evidences confirm that the location of both of these sites is currently within the territory of Nepal. Lumbini, which is also listed on the UNESCO World Heritage Site, is located 300km…
छगू इलय् किपुलिइ नगर मण्डप श्रीकीर्ति विहारय् भिक्षु सुदर्शन महास्थविरयात नापलाः वइपिसं प्रायः खनाच्वनी– भन्ते व जि जाना छगू सफू च्वयाच्वनेगु । वास्तविय् उगु सफू सहलेखन मखुसे भन्ते याकःचायागु खः । भन्तेनं धया हयाबिज्याइ, उकियात जिं लिपिबद्ध याना यनेगु खः । जीवनय् आपालं च्वया बिज्याये धुंकूम्ह भन्ते जीवनया अन्त अन्त पाखे थःगु हे ल्हातं च्वयेत…
नेपालभाषा पत्रकारिता ख्यलय् छगू हे नामं निथासं व्यागलं ब्यागलं पत्रिका पिदंगु घटना नं दु । सन्दर्भ खः, २०५२ साल पाखेया ‘विश्वभूमि’ न्हिपौ । थ्व न्हिपौंया छम्ह प्रमुख विक्रेता जुयाच्वंम्ह खः, नातिबज्र । तर निथासं पत्रिका पिदनेवं मीगु बन्द याना बिल । उखे न्हापालिपा नेपालभाषाया पत्रिका धैगु हे मी मखुपिसं असं दबुलिइ च्वनाः ‘ल हेर्नुस्, एउटै…
मेराे बाल्यकालकाे एउटा संस्मरण मधुपर्क मासिकमा प्रकाशित छ । गाेरखापत्र संस्थानबाट प्रकाशन हुने याे मासिक नेपालकाे एक प्रतिष्ठिक साहित्यिक पत्रिका हाे ।
अलिकति तल गएर हेर्छु । बाटो धेरै अप्ठेरो रहेछ । बल्लबल्ल अलि तल पुग्छु । यो बाटो नै होइनजस्तो पनि लाग्यो, अर्को बाटो पनि देख्दिनँ । यस्तैमा कोही एक जना तलबाट माथि उक्लिरहेको भेटाउँछु । बाटो यही रहेछ । जामाचो जानकै लागि, मेलाकै लागि भनेर माथि उक्लिरहेको । सोध्छु, ‘‘बाटो यस्तै अप्ठेरो हो ?’’
आदिवासी जनजाति समुदायसम्वद्ध पत्रकारहरुतय्गु राष्ट्रिय संगठन अनिज (थौंकन्हे फोनिज) या गुगुं छगू ज्याझ्वलय् सहभागीपिनिगु दथुइ व्यागलं व्यागलं पुचः नीस्वनाः नां छुइ माःबले महत्वपूर्ण व्यक्तिपिनिगु नामं पुचःया नां छुइगु जुल । उगु इलय् छगू नां प्रस्ताव यानागु खः– धर्मादित्य धर्माचार्य (ई.सं. १९०२–१९६३) । थ्व नां न्यनाः अन उपस्थित आपाःस्यां जिज्ञासा प्वंकल । आदिवासी जनजाति समुदायसम्वद्ध पत्रकारतय्गु…
नेपालभाषाया साहित्य ख्यलय् बाखं दबू धैगु छगू पुचः दु, नेपालभाषाया बाखं साहित्यया विकास यायेत धकाः नीस्वना तःगु । थी थी थासय् चाःहिलाः बाखं कनेगु व ब्वनेगु नं याः । थ्व हे झ्वलय् पोखराय् नं थ्यन । पोखराय् जूगु ज्याझ्वलय् जि नं थ्यंगु खः (२०११) । थबलय् बाखं बाहेक नं मेमेगु यक्वं खँ जुल उकिमध्ये बाखं…
छुं दँ न्ह्यः नेपालीभाषाया सारथी कमल दीक्षितया थाय् नाप लाः वनेगु ज्या जुल । खँयाखँय् त्रिपिटकया ‘मज्झिमनिकाय’या नेपाली अनुवाद सम्बन्धी खँ पिदन । नापलाः वनेगु ज्या, उगु ग्रन्थ विमोचनया छुँ दिं न्ह्यः जक खः । ग्रन्थया अनुवादक भाजु दुण्डबहादुर बज्राचार्य खः । भाजु दीक्षित मज्झिमनिकाय’या खँ पिदनेवं आकाझाकां तस्सकं उत्साहित जुयादिल अले धाल, ‘‘‘मज्झिमनिकाय’ थें…
बाखं दबूया बाखंयात्रा पोखराय् जुइगु धायेवं काचाक्क लुमंकागु छगू थाय् खः – शान्ति स्तुप । फेवातालया च्वसं अंगुलिइ थी थें थिनाच्वंगु स्तूप । फेवाताल वा पोखराया बजारं स्वयेबले पहाडया च्वकाय थें च्वंसां तिंख्यः थें माथंवंगु थासय् स्तूप दयेका तःगु । बस्, व हे ख्यलय् च्वना नं छकः बाखं गोष्ठी याये दःसा ज्यू धैगु मनसुवा ।…